Lot Takibi Nasıl Yapılır? Lot Takipli Ön Muhasebe Nasıl Kullanılır?
Lot numarası, son kullanma tarihi, FEFO ve geri çağırma: örneklerle baştan sona lot takibi
Lot takibi, aynı koşullarda üretilmiş ürün grubunu, yani partiyi, numarasıyla izlemektir: hangi lot ne zaman geldi, hangi depoda duruyor, kime satıldı. Son tarihi yakın lot önce satılır, sorun çıkınca yalnız o lotun müşterileri aranır. Lot takipli ön muhasebe bu kayıtları faturayla birlikte tutar.
Tedarikçiniz "L 2409 A partisini geri topluyoruz" dediğinde o lottan kime kaç adet sattığınızı on dakikada bulabilmelisiniz. Bu rehber lot numarasının nasıl verilip okunduğunu, son tarihlerin farkını, FEFO'yu ve geri çağırmayı örnek bir lot kartıyla anlatıyor; son bölüm bu kayıtların faturayla birlikte nasıl tutulduğunu gösteriyor.
Lot takibi nedir, kimin için gerekir?
Lot takibi, aynı hammaddeyle, aynı koşullarda ve aynı zaman diliminde üretilmiş ürün grubunu bir numarayla izlemektir. Bu numara sayesinde bir ürünün hangi partiden geldiği, son tarihinin ne olduğu ve o partiden kimlere satıldığı bulunur.
Stok takibi "kaç adet var?" sorusunu cevaplar; lot takibi "bu adetler hangi üretimden?" sorusunu ekler. Aynı rafta duran iki koli aynı ürün olabilir ama farklı lotlardan geldiyse son tarihleri de, bir sorun çıktığındaki akıbetleri de farklıdır.
| Kavram | Neyi tanıtır? | Kaç ürüne aynı numara verilir? |
|---|---|---|
| Lot (parti) numarası | Aynı koşullarda üretilen ürün grubunu | Partideki bütün ürünlere |
| Seri numarası | Tek bir ürünü | Yalnız o ürüne |
| Barkod | Ürün çeşidini (ad, ambalaj) | O çeşidin bütün ürünlerine, partiden bağımsız |
| Son tarih (STT, TETT, SKT) | Ürünün tüketilmesi ya da kullanılması gereken son günü | Çoğunlukla partiye göre değişir |
Kimin için gerekir? Gıda üreticisi ve dağıtıcısı, gıda takviyesi ve kozmetik satan işletmeler, ecza deposu, tıbbi cihaz bayisi, boya ve kimya ürünü satanlar. Ortak noktaları son tarihli ürün ya da aynı partiden doğabilecek bir geri çağırma riskidir.
- Borsada lot: pay alım satımında işlem birimidir (bir lot = bir pay); ürün partisiyle ilgisi yoktur.
- Kargo takip numarası: gönderinin yolculuğunu izler; içindeki ürünün hangi üretimden geldiğini söylemez.
- Markaların ürün sorgulama sayfaları: bazı markalar tüketiciye lot ya da seri numarasıyla sorgu sunar; bu rehber işletmenin kendi kayıtlarını anlatır.
Bir yazılımın lot kaydını ekranda nasıl tuttuğunu görmek isterseniz lot takip programının özellikleri ve ekranları ayrı bir sayfada anlatılıyor. Lotun bağlı olduğu kart, depo ve hareket kavramları için stok takibinin temel kavramları eş rehberde.
Lot numarası nedir, nasıl verilir ve nasıl okunur?
Lot numarası, bir partiyi diğerlerinden ayıran ve etikette ya da ambalajda bulunan işaret, numara ya da harf dizisidir. Gıdada bu numarayı üretici belirler ve ambalajında, etiketinde ya da gerektiğinde ticari belgede gösterir [1].
Gıda için kurallar 11.03.2026 tarihli Resmî Gazete'de yayımlanan 2026/11 sayılı Türk Gıda Kodeksi tebliğindedir [1]. Uygulamada en çok işe yarayan hükümler:
- Parti nedir? Belli bir zaman diliminde, aynı koşullarda, aynı hammadde ve yöntemle üretilen; ambalajı, tipi ve çeşidi aynı satış birimleri topluluğudur.
- İşaretsiz satış olmaz. Ait olduğu partiyi gösteren işareti taşımayan gıda piyasaya arz edilemez. Tesise gönderilen tarımsal ürün, satış noktasında açık satılan ya da alıcının isteğiyle paketlenen gıda ve en geniş yüzü 10 cm²'den küçük ambalajlar gibi istisnalar vardır.
- Numarayı üretici verir. Parti her seferinde üretici tarafından belirlenir ve işaretlenir.
- "P" ya da "L" harfi. İşaret, etiketteki diğer sayılardan açıkça ayırt edilemiyorsa önüne "P" ya da "L" harfi konur.
- Okunur ve silinmez. İşaret kolay görülür, açık okunur ve silinmez olur. Hazır ambalajlı olmayan gıdada paket ya da kap üzerinde, bunlar yoksa ticari belgelerde yer alır.
- Tarih lot yerine geçebilir. Üretim tarihi, tavsiye edilen tüketim tarihi ya da son tüketim tarihi en az gün ve ay olarak, bu sırayla ve kodlanmadan yazılmışsa parti numarası olarak kullanılabilir. Bu durumda etikete "Parti/lot numarası, üretim tarihi/son tüketim tarihi/tavsiye edilen tüketim tarihidir." ibaresi eklenir.
- Kayıt tutulur. İşletmeci, parti numarasının tanıma uygunluğunun kaydını tutar ve istenirse Bakanlığa sunar.
Lot numarasının biçimi serbesttir; tebliğ belli bir şema istemez. Kendi şemanızı kurarken üretimi geri izlemenize yarayan bilgileri koda koyun:
| Parça | Örnek | Anlamı |
|---|---|---|
| Parti işareti | L | Kodun lot numarası olduğunu gösterir |
| Üretim haftası | 24 | Yılın 24. haftası |
| Dolum hattı | 09 | Ürünün dolduğu hat |
| Vardiya | A | Sabah vardiyası |
Bu örnekte kodda yıl yok; aynı kod ertesi yıl yeniden kullanılabilir. Bu yüzden lot her zaman son tarihle birlikte kaydedilir: "L 2409 A · SKT 30.06.2027" tek başına benzersizdir. Kendi şemanızda yılın son hanesini koda koymak (ör. L 6 24 09 A) bu riski kaldırır.
Partiyi üretici belirler; dağıtıcı üreticinin numarasını taşır. Toptancı ya da market, mal kabulde etiketteki lotu olduğu gibi kaydeder ve satarken aynı numarayla çıkar. Gıda üreticileri ve dağıtıcıları için lotun günlük işe nasıl yerleştiği gıda sektörü sayfasında anlatılıyor.
SKT, STT ve TETT farkı nedir?
Gıdada iki ayrı son tarih vardır: son tüketim tarihi (STT) kısa sürede bozulup sağlığa tehlike oluşturabilecek gıdalarda, tavsiye edilen tüketim tarihi (TETT) ise ürünün kendine has özelliklerini koruduğu süreyi göstermek için kullanılır [2]. "Son kullanma tarihi (SKT)" günlük dilde ikisinin yerine söylenir; ilaç ve tıbbi cihazda ise asıl terimdir.
Etiketleme yönetmeliğine göre:
- Son tüketim tarihi: mikrobiyolojik açıdan kolay bozulabilen ve bu nedenle kısa sürede insan sağlığı için tehlike oluşturması muhtemel gıdaların tüketilebileceği son tarihtir [2].
- Tavsiye edilen tüketim tarihi: uygun şekilde saklandığında gıdanın kendine has özelliklerini koruduğu süreyi gösteren tarihtir [2].
- Etikette bunlardan biri kural olarak zorunlu bilgidir [2].
| Ölçüt | Son tüketim tarihi (STT) | Tavsiye edilen tüketim tarihi (TETT) | Son kullanma tarihi (SKT) |
|---|---|---|---|
| Nerede? | Kolay bozulan gıda | Daha uzun ömürlü gıda | İlaç, tıbbi cihaz ve günlük dil |
| Neyi anlatır? | Güvenli tüketimin son günü | Kalitenin korunduğu süre | Ürünün kullanılabileceği son gün |
| Örnek | Süt, taze et, hazır salata | Makarna, bitki çayı, konserve | Tahlil kiti, serum seti |
Tıbbi cihazda son kullanma tarihi geçmiş ürün verilemez [5]. Bu yüzden tıbbi cihaz satan işletmede son tarih yalnız etiket bilgisi değil, satışı durduran bir kontroldür.
Bir gıda toptancısı aynı gün iki ürün kabul ediyor: etiketinde STT yazan ayran ve TETT yazan bitki çayı. Programda iki tarih de SKT alanına girilir; etikete türüne göre "Son tüketim tarihi" ya da "Tavsiye edilen tüketim tarihi" yazılır. Böylece ayranda tarih birkaç gün kala raf kontrolü yapılır, çayda kontrol aralığı daha uzundur.
Lot takibinde tarih, lot numarasıyla aynı satırda tutulur: bir lotun tek bir son tarihi vardır. Aynı lot numarası farklı tarihlerle geliyorsa ya etiket yanlış okunmuştur ya da tedarikçi farklı üretimleri aynı numarayla işaretlemiştir; ikisi de mal kabulde sorulmalıdır.
Lot takibi adım adım nasıl yapılır?
Lot takibi yedi adımda yapılır: hangi ürünlerde lot tutulacağına karar vermek, ürün kartında lotu açmak, mal kabulde lot ve son tarihi kaydetmek, depoda lot bazında stok tutmak, satışta lot seçmek, lotu belgeye yazmak ve izlenebilirliği düzenli denemek. Stok takibi zaten yapılıyorsa lot bu adımlara eklenen bir katmandır.
-
Hangi ürünlerde lot tutulacağına karar verin. Gıdada parti işareti zorunludur [1]; tıbbi cihazda lot ya da seri numarası bildirim için gerekir [5]. Diğer ürünlerde ölçüt son tarih ve geri çağırma riskidir. Her ürüne lot açmak gereksiz iş yükü getirir.
-
Ürün kartında lot takibini açın. Lot izlenecek ürünü kartında işaretleyin, son tarih türünü (STT, TETT ya da SKT) belirtin. Kartın stok tarafı için stok takibinin genel adımları eş rehberde.
-
Mal kabulde lot ve son tarihi kaydedin. Her girişte etiketteki lotu ve tarihi kayda geçirin; aynı ürünün iki lotu geldiyse iki ayrı satır açın.
Cari Plus'ta: Tedarikçinin e-Faturasındaki lot ve SKT, XML'den otomatik stoğa alınır, elle girilmez. e-Faturasında lot olmayan ürünlerde lot alış kaydında elle girilir. Gelen e-Faturadan lot ve SKT
-
Depoda lot bazında stok tutun. Ürünün toplam stoğu lotlarının toplamıdır. Lotları rafta da ayrı tutun; karışan lot kayıtta doğru olsa bile yanlış satılır.
Cari Plus'ta: Son kullanma tarihi yaklaşan lotlar için uyarı verilir. Lot, stok, fatura ve ÜTS kayıtları birbirine bağlı çalışır. SKT takibi
-
Satışta lotu seçin. Son tarihli ürünlerde önce tarihi en yakın lot çıkar (FEFO); diğerlerinde önce gelen (FIFO). Müşteri özel bir lot istiyorsa elle seçilir. Ayrıntısı FEFO bölümünde.
Cari Plus'ta: Satışta hangi lotun önerileceği ayarlardan seçilir: FEFO, FIFO ya da elle. Önerilen lot fatura satırına gelir. FEFO ve FIFO ile lot seçimi
-
Lotu belgeye yazın. Satış faturasında ve irsaliyede her satırın lotu görünsün; müşteri de böylece kendi kaydını tutar. Elektronik fatura satırında lot alanı kullanılır; e-İrsaliye oluşturma ve paylaşma adımları kılavuzda.
-
İzlenebilirliği düzenli deneyin. Üç ayda bir rastgele bir lot seçip "nereden geldi, kime gitti?" sorusunu kayıtlardan cevaplayın. Cevap on dakikadan uzun sürüyorsa bir adım eksiktir. Ayrıntısı izlenebilirlik bölümünde.
Cari Plus'ta: Bir lotun hangi tedarikçiden geldiği ve hangi müşterilere satıldığı izlenebilirlik raporunda listelenir. Rapor, geri çağırmada aranacak müşterileri gösterir. Geri çağırma raporu
İzmir'de bir gıda takviyesi dağıtıcısı 60 ürünün 45'inde lot tutuyor. Üç ayda bir yapılan tatbikatta seçilen lotun 11 müşterisi on dakikada listeleniyor.
Örnek: bir lotun alıştan müşteriye yolu
Bir lotun yolu, alış faturasıyla başlayan ve her satışta azalan bir hareket kartında görünür. Kartın son satırı o lottan rafta kalan miktardır; bütün lotların kalanları toplandığında ürünün toplam stoğu çıkar.
- Ürün
- Bitki çayı 20'li
- Lot
- L 2409 A
- SKT
- 30.06.2027 (etikette TETT)
- Tedarikçi
- Örnek Gıda San. A.Ş.
- Ana birim
- Paket
| Açıklama | Tarih | Belge | Cari | Giriş | Çıkış | Kalan |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Alış (e-Fatura) | 15.07 | ALF-318 | Örnek Gıda San. A.Ş. | 120 paket | – | 120 paket |
| Satış faturası | 22.07 | STF-640 | A Market | – | 40 paket | 80 paket |
| Satış faturası | 05.08 | STF-655 | B Eczane | – | 30 paket | 50 paket |
| Satış faturası | 19.08 | STF-671 | C Toptan | – | 35 paket | 15 paket |
| Müşteri iadesi | 26.08 | İAD-12 | B Eczane | 2 paket | – | 17 paket |
| Toplam | 122 paket | 105 paket | 17 paket |
- Açıklama 1: Lot alışta doğar: lot numarası ve tarih tedarikçinin faturasından gelir; mal kabulde etiketle karşılaştırılır.
- Açıklama 2: İade aynı lota döner: B Eczane'nin iade ettiği 2 paket başka bir lota değil L 2409 A'ya girer; iade faturasında lot yazılı olmalıdır.
| Lot | SKT | Kalan |
|---|---|---|
| L 2409 A | 30.06.2027 | 17 paket |
| L 3109 B | 31.07.2027 | 64 paket |
| L 3609 A | 31.08.2027 | 96 paket |
| Ürün toplam stoğu | 177 paket |
Lot kalanlarının toplamı ürünün stok kartındaki kalana eşit olmalıdır. Eşit değilse ya lotsuz bir hareket girilmiştir ya da bir satışta yanlış lot seçilmiştir; fark sayımda ortaya çıkar. Ürün düzeyindeki aynı kart için ürün düzeyindeki hareket kartı eş rehberde.
Lot kartındaki her satış aynı zamanda bir müşterinin borcudur: A Market'e kesilen fatura hem lottan düşer hem müşterinin hesabına yazılır. Bu bağın nasıl izlendiği cari hesabın nasıl tutulduğu rehberinde.
FEFO mu, FIFO mu: satışta hangi lot çıkar?
FEFO (first expired, first out), son tarihi en yakın lotun önce çıkmasıdır; FIFO (first in, first out) ise önce gelen lotun önce çıkmasıdır. Son tarihli ürünlerde FEFO, diğerlerinde FIFO kullanılır.
Çoğu zaman ikisi aynı sonucu verir, çünkü önce gelen lotun tarihi de daha yakındır. Fark, tedarikçi daha kısa ömürlü bir partiyi sonradan gönderdiğinde ortaya çıkar:
| Lot (geliş sırası) | Geliş | SKT | Rafta | FIFO ile çıkan | FEFO ile çıkan |
|---|---|---|---|---|---|
| 1. lot | 01.07 | 31.03.2027 | 100 | 100 | 90 |
| 2. lot | 15.07 | 31.01.2027 | 60 | 50 | 60 |
| 3. lot | 01.08 | 30.06.2027 | 90 | – | – |
| Satıştan sonra rafta | 2. lottan 10, 3. lottan 90 | 1. lottan 10, 3. lottan 90 |
FIFO'da tarihi en yakın lottan 10 paket rafta kalır; bu paketlerin ocak sonunda tarihi dolar. FEFO aynı satışı 2. lotla başlatır ve rafta mart sonuna kadar dayanan paketleri bırakır.
Elle seçim ne zaman gerekir? Bazen müşteri belirli bir lot ister:
- Renk tutarlılığı: boyada aynı işe gidecek kutuların aynı lottan çıkması gerekir; farklı lotların tonu az da olsa farklıdır.
- Raf ömrü şartı: bazı alıcılar, ürünün tarihinin en az birkaç ay ileride olmasını şart koşar. Bu durumda en yakın tarihli lot o müşteriye değil, şartı olmayan müşteriye gider.
- Rafta FIFO / FEFO: hangi fiziksel ürünün önce satılacağını belirler.
- Maliyette FIFO: satılan malın maliyetinin hangi alış fiyatından hesaplanacağını belirler. Rafta FEFO uygularken maliyet başka bir yöntemle hesaplanabilir; ikisi birbirine bağlı değildir.
- Maliyet tarafı için maliyet hesabındaki FIFO eş rehberde.
İzlenebilirlik ve geri çağırma nasıl yapılır?
İzlenebilirlik, bir lotun izini iki yönde sürebilmektir: geriye doğru nereden geldiğini, ileriye doğru kime gittiğini. Geri çağırmada bu iz, bütün müşterileri değil yalnız etkilenen lotu alanları bulmayı sağlar.
Gıdada izlenebilirlik kanunla düzenlenir. 5996 sayılı Kanun 24. madde uyarınca gıda işletmecileri izlenebilirliği sağlayacak bir sistem kurar ve bu bilgileri talep hâlinde Bakanlığa sunar; piyasaya arz edilen gıda da izlenebilirliği sağlayacak biçimde etiketlenir [3].
Özel mevzuatı olmayan ürünlerde genel kural ürün güvenliği kanunundadır: kanun, özel mevzuatı olan ürünlere yalnız o mevzuatta hüküm bulunmayan hâllerde uygulanır [4]. 7223 sayılı Kanun 12. madde uyarınca işletmeci, tedarik zincirinde kendinden önceki ve sonraki işletmecinin bilgilerini kaydeder ve bu kaydı piyasaya arzdan itibaren en az 10 yıl saklar [4]. Aynı kanuna göre geri çağırma, son kullanıcının elindeki ürünün geri getirilmesini amaçlayan her türlü önlemdir [4].
İz, belgelerde kopmamalıdır. Mal irsaliyeyle gidiyorsa lot irsaliye satırında da yazılır; irsaliye yönetimi faturayla irsaliyeyi birbirine bağlar. Hammaddeden mamule uzanan üretim lotu izleme hazır bir ön muhasebe işinin dışındadır; bu tür süreçler için şirkete özel modül geliştirme seçeneği değerlendirilebilir.
Tatbikatın 4. adımındaki liste şöyle çıkar: aşağıdaki tabloda bir lot seçin, satırlar o lotun müşterilerine iner. Geri çağırmada aranacak liste budur.
6 satır · 4 müşteri
| Lot | Müşteri | Tarih | Belge | Miktar |
|---|---|---|---|---|
| L 2409 A | A Market | 22.07 | STF-640 | 40 paket |
| L 2409 A | B Eczane | 05.08 | STF-655 | 30 paket |
| L 2409 A | C Toptan | 19.08 | STF-671 | 35 paket |
| L 3109 B | A Market | 09.09 | STF-702 | 24 paket |
| L 3109 B | D Şarküteri | 23.09 | STF-718 | 32 paket |
| L 3609 A | B Eczane | 14.10 | STF-760 | 24 paket |
Tıbbi cihazda lot, seri numarası ve ÜTS
Tıbbi cihazlarda ürün ya lot bazlı ya da seri numaralı izlenir ve ürünün her el değiştirmesi Ürün Takip Sistemi'ne (ÜTS) bildirilir. Satan taraf verme bildirimi yapar, alan taraf bu bildirimi alma bildirimiyle onaylar [5].
Lot bazlı üründe bildirim lot numarası ve adetle yapılır; gelen miktar eksikse alma bildirimi eksik adetle verilebilir [5]. Seri numaralı üründe ise her ürün kendi numarasıyla bildirilir; işitme cihazı ve ortopedik ürünlerde olduğu gibi. Son kullanma tarihi geçmiş tıbbi cihaz verilemez [5].
- Alma bildiriminin adım adım nasıl yapıldığı ÜTS alma bildirimi rehberinde. Bildirim türlerinin faturayla ilişkisi için ÜTS bildirimlerinin faturadan yapılması sayfasına bakın.
- Bekleyen alma bildirimlerinin toplu onayı alma bildirimlerinde toplu onay sayfasında; lot ve ÜTS konularının tamamı lot ve ÜTS sayfasında toplanıyor.
Cari Plus'ın ÜTS entegrasyon modülü ile verme, alma, tüketiciye verme, iade ve zayiat/imha bildirimleri faturadan otomatik gönderilir; lot ve seri numarası tutulur.
Lot takibi stok takibiyle nasıl birlikte çalışır?
Lot takibi stok takibinin yerine geçmez, onun içinde çalışır: ürünün stok kartı ve depo kalanı aynen tutulur, lot bu kalanı partilere böler. Bir ürünün bütün lotlarının kalanı toplandığında ürünün toplam stoğu bulunur.
Bu bağ üç yerde görünür:
- Kartta: lot izlenecek ürün, stok kartında işaretlenir; lotsuz ürünlerin kaydı değişmez. Ürünün birimi ve kodu stok kartını ve depo kalanını tutan stok modülünde durur; kartın nasıl açıldığı stok kartında lot alanı başlığında anlatılıyor.
- Depoda: her depo kendi lotlarını taşır; transfer edilen mal lotuyla birlikte gider. Ayrıntısı çoklu depo ve transfer bölümünde.
- Sayımda: lotlu ürün lot lot sayılır; ürün toplamı tutsa bile iki lotun karışması sayımda ortaya çıkar. Sayım düzeni için sayım ve sayım farkı bölümüne bakın.
Son tarihi geçen lot için vergi tarafında iki kural vardır. Bozulma gibi nedenlerle değeri önemli ölçüde düşen mal, genel kural olarak emsal bedeliyle değerlenir (VUK 278) [6]. İmha işlemleri süreklilik gösteren mükellefler ise başvuru yaparsa, son kullanma tarihi geçtiği için imha edilecek malı Bakanlığın belirlediği usulde ve tayin edilen imha oranını dikkate alarak değerleyebilir (VUK 278/A) [6].
KDV tarafında, zayi olan mallara ait KDV indirilemez (KDV Kanunu 30/c) [7]. İmha edilen lot zayi sayılırsa bu kural uygulanır; durumunuzu mali müşavirinizle değerlendirin.
Hangi sektörde lot takibi nasıl uygulanır?
Lot takibinin nedeni sektöre göre değişir: gıdada parti işareti zorunludur, tıbbi cihazda bildirim gerekir, boyada renk tutarlılığı aranır. Aşağıdaki tablo on bir sektörde lotun neden tutulduğunu ve en çok nerede hata yapıldığını özetler.
| Sektör | Neden lot? | Kritik nokta |
|---|---|---|
| Gıda | Parti işareti zorunlu; son tarih | Mal kabulde lot ve tarihin birlikte kaydı |
| Gıda takviyesi | Son tarih; alıcının raf ömrü şartı | Uzun ömürlü lotun şartlı müşteriye ayrılması |
| Kozmetik | Parti ve son kullanma tarihi | Aynı ürünün iki lotunun rafta karışmaması |
| Boya ve kimya | Renk tutarlılığı; son tarih | Aynı işe giden kutuların aynı lottan çıkması |
| Pet shop ve veteriner ürünleri | Mamada son tarih | Açık satılan mamanın hangi lottan çıktığı |
| Laboratuvar ve tanı kiti | Son tarih; tıbbi cihaz bildirimi | Tarihi geçmiş kitin verilmemesi |
| Medikal ve tıbbi cihaz | Tıbbi cihaz bildirimi | Lot bazlı ve seri numaralı ürünün ayrılması |
| Optik | Lenste son tarih; tıbbi cihaz bildirimi | Gelen malın alma bildirimiyle eşleşmesi |
| Diş kliniği ve diş deposu | Malzemede son tarih; tıbbi cihaz bildirimi | Klinik ile depo arasındaki hareketin kaydı |
| Ortopedi ve medikal bayi | Seri numaralı ürün; bildirim | Tüketiciye verilen ürünün kaydı |
| İşitme cihazı merkezi | Her cihazın seri numarası | Seri numarasının satışta doğru yazılması |
Kendi sektörünüz tabloda yoksa ölçüt aynıdır: son tarih var mı, aynı partiden geri çağırma çıkabilir mi, ürün tek tek izleniyor mu?
Lot takibini hangi araçla yürütmeli?
Lot takibi için doğru araç, ürün ve müşteri sayısına, son tarih riskine ve geri çağırma ihtimaline göre seçilir. Az ürün ve az müşteride etiket ve defter yetebilir; lotlu ürün ve müşteri sayısı arttıkça kaydın satışla aynı anda tutulması gerekir.
Dört soru eşiği gösterir:
- Kaç lotlu ürününüz var? Birkaç ürünse defter yeter; onlarca ürün ve her ay yeni lotlar varsa elle izlemek hata üretir.
- Bir lot kaç müşteriye gidiyor? Bir lot birkaç müşteriye gidiyorsa liste elde tutulabilir; yüzlerce müşteriye dağılıyorsa geri çağırma listesi yalnız kayıttan çıkar.
- Son tarih ne kadar kısa? Haftalarla ölçülen son tarihlerde günlük uyarı gerekir.
- Belgede lot yazmak zorunda mısınız? Müşteriniz faturada ya da irsaliyede lot istiyorsa lot satış anında seçilmelidir.
Excel ara bir çözümdür: lot listesi tutulur, ama satıştaki lot elle eşleştirilir ve iki kişi aynı dosyada çalışınca kopyalar çoğalır. Excel'deki listeyi bir yazılıma taşımak için Excel'den geçiş adımları ayrı anlatılıyor. Ürün düzeyindeki stok kaydını henüz kurmadıysanız önce stok takibi nasıl yapılır rehberiyle başlayın.
Lot takipli ön muhasebe programı nasıl kullanılır?
Lot takipli ön muhasebe programında lot ayrı bir liste değil, faturanın ve stoğun parçasıdır: lot alışta faturayla gelir, satışta faturaya yazılır, stok kalanı lot lot güncellenir. Cari Plus'ta bu iş altı adımda kurulur.
- Lot seçim yöntemini belirleyin. Ayarlardan satışta hangi lotun önerileceği seçilir: FEFO, FIFO ya da elle.
- Lot ve son kullanma tarihi takibini açın.
- Alışı faturadan alın. Tedarikçinin e-Faturasındaki lot ve SKT, XML'den otomatik stoğa alınır; e-Faturasında lot olmayan ürünlerde lot alış kaydında elle girilir.
- Lot etiketi basın. Lot etiketi ve karekodu basılır ve okutulur.
- Satışta önerilen lotu onaylayın. Seçilen yönteme göre önerilen lot fatura satırına gelir; lot bilgisi fatura ve e-İrsaliye satırında görünür. Hızlı satış ekranında da stok, lot dahil, satış anında düşer.
- İzlenebilirlik raporunu kullanın. Geri çağırma için izlenebilirlik raporu lotun tedarikçisini ve müşterilerini listeler.
Bunlara ek olarak lot bazında maliyet izlenir; lot karantinaya alınabilir ya da satışa kapatılabilir (bloke); lotlar bölünebilir ve birleştirilebilir; sayım ve depolar arası transfer lot bazında yapılır. Tıbbi cihazda lot, fatura ve ÜTS birbirine bağlı çalışır.
Lotlu ürünü kasada da satan işletmeler için kasada hızlı satış ekranı ayrı anlatılıyor. Lot takibinin ön muhasebedeki yeri için ön muhasebe nedir rehberine bakabilirsiniz.
Neleri yapmaz?
- Gelen e-İrsaliyeden lot okumaz; lot gelen e-Faturanın XML'inden alınır.
- Geri çağırmada müşterilere kendiliğinden bildirim göndermez; aranacak müşterileri raporda listeler.
- İlaç takip sistemine bağlanmaz; ÜTS hareket bildirimleri yalnız tıbbi cihaz olarak kayıtlı ürünler içindir.
- Üretim ve reçete için hazır bir lot izleme modülü yoktur; bu süreçler şirkete özel modülle karşılanır.
- Son kullanma tarihine göre otomatik indirim uygulamaz ve imha kaydını kendiliğinden oluşturmaz.
Nasıl denenir?
30 gün ücretsiz deneme var; kredi kartı gerekmez ve deneme bitince otomatik ücret çekilmez. Ürün ve stok kartları ile açılış bakiyeleri Excel şablonuyla taşınır; geçiş desteği deneme süresinde de verilir. Paketler ve fiyatlar ayrı sayfada.
Sık sorulan sorular
Lot numarası ile seri numarası arasındaki fark nedir?
Lot numarası aynı koşullarda üretilen bir ürün grubunun bütün ürünlerine verilir; seri numarası ise tek bir ürüne aittir. Bir boya partisindeki yüz kutu aynı lotu taşır; bir işitme cihazının seri numarası yalnız kendisinindir. Renk ya da beden gibi çeşitler ise lot değildir: her çeşit ayrı izlenir, lot o çeşidin içindeki üretim partisidir. Çeşitlerin nasıl izlendiği renk ve beden gibi varyasyonlar sayfasında.
Lot numarasını kim verir?
Gıdada parti her seferinde üretici tarafından belirlenir ve işaretlenir [1]. Dağıtıcı üreticinin numarasını taşır ve satarken aynı numarayla kaydeder.
Parti numarasının önünde "P" ya da "L" harfi zorunlu mu?
Yalnız işaret, etiketteki diğer sayılardan açıkça ayırt edilemiyorsa. Bu durumda numaranın önüne "P" ya da "L" harfi konur [1].
Tarih lot numarası yerine kullanılabilir mi?
Evet. Üretim tarihi, tavsiye edilen tüketim tarihi ya da son tüketim tarihi en az gün ve ay olarak, bu sırayla ve kodlanmadan yazılmışsa parti numarası olarak kullanılabilir; etikete bunu belirten ibare eklenir [1].
2026/11 Tebliği'ne uyum için son tarih ne?
Gıda işletmeleri için uyum süresi 31.12.2026 tarihinde biter; bu tarihten sonra tebliğe uygun olmayan gıda piyasada bulundurulamaz. Hüküm ithal gıdaya da uygulanır [1].
SKT ile TETT aynı şey mi?
Hayır. Tavsiye edilen tüketim tarihi gıdanın kendine has özelliklerini koruduğu süreyi gösterir; son tüketim tarihi ise kolay bozulan gıdalarda güvenli tüketimin son günüdür [2]. "SKT" günlük dilde ikisi için de söylenir; ilaç ve tıbbi cihazda asıl terimdir.
İzlenebilirlik kayıtları ne kadar saklanır?
Tedarikçinin faturasında lot yoksa ne yapılır?
Lot ve son tarih mal kabulde etiketten okunup alış kaydına elle girilir. Tedarikçiden faturada lot bilgisi istemek sonraki kabulleri kısaltır.
Lot takibi yalnız gıda ve ilaç için mi?
Hayır. Son tarihi olan ya da aynı partiden geri çağırma çıkabilecek her üründe işe yarar: kozmetik, boya ve kimya, mama, tanı kiti, tıbbi sarf. Sektör sektör örnekler sektörler bölümünde.
Lot takipli ön muhasebe programı nasıl kullanılır?
Lot seçim yöntemi ayarlanır, lot ve son kullanma tarihi takibi açılır, lot alışta faturadan gelir, satışta önerilen lot faturaya yazılır ve izlenebilirlik raporu geri çağırmada kullanılır. Cari Plus'taki adımlar ürün bölümünde; 30 gün ücretsiz deneme için kredi kartı gerekmez.
Lot sözlüğü
- Lot (parti)
- Aynı koşullarda, aynı hammadde ve yöntemle belli bir zaman diliminde üretilen ürün grubu → lot takibi nedir.
- Parti/lot işareti
- Partiyi tanıtan ve etikette bulunan işaret, numara ya da harf dizisi → lot numarası bölümü.
- Seri numarası
- Tek bir ürüne ait, başka hiçbir üründe tekrar etmeyen numara.
- Son tüketim tarihi (STT)
- Kolay bozulan gıdalarda güvenli tüketimin son günü → tarih farkları.
- Tavsiye edilen tüketim tarihi (TETT)
- Gıdanın kendine has özelliklerini koruduğu sürenin sonu.
- Son kullanma tarihi (SKT)
- İlaç ve tıbbi cihazda ürünün kullanılabileceği son gün; günlük dilde gıda için de söylenir.
- FEFO
- Son tarihi en yakın lotun önce çıkması → FEFO ve FIFO.
- FIFO (çıkış sırası)
- Önce gelen lotun önce çıkması; maliyet hesabındaki FIFO ile karıştırılmamalı.
- Geriye izleme
- Lotun tedarikçisini ve alış belgesini bulmak.
- İleriye izleme
- Lotu alan müşterileri ve miktarları bulmak → izlenebilirlik bölümü.
- Geri çağırma
- Son kullanıcının elindeki ürünün geri getirilmesini amaçlayan önlemler.
- Raf ömrü
- Ürünün üretimden son tarihine kadar geçen süre; alıcılar bazen kalan raf ömrü için şart koyar.
Bu yazı işinize yaradı mı?
Teşekkürler, geri bildiriminiz alındı.
Kaynaklar
Son kontrol: 01.11.2026. Bağlantılar resmî metinlere gider.
- Türk Gıda Kodeksi Gıdaların Ait Olduğu Partiyi Tanımlayan İşaretler veya Numaralar Hakkında Tebliğ (No: 2026/11), RG 11.03.2026, 33193. www.resmigazete.gov.tr (erişim 01.11.2026)
- Türk Gıda Kodeksi Gıda Etiketleme ve Tüketicileri Bilgilendirme Yönetmeliği (m. 4, 9), RG 26.01.2017, 29960 mükerrer. www.resmigazete.gov.tr (erişim 01.11.2026)
- 5996 sayılı Veteriner Hizmetleri, Bitki Sağlığı, Gıda ve Yem Kanunu (m. 3, 24), RG 13.06.2010, 27610. www.mevzuat.gov.tr (erişim 01.11.2026)
- 7223 sayılı Ürün Güvenliği ve Teknik Düzenlemeler Kanunu (m. 2, 3, 12), RG 12.03.2020, 31066. www.mevzuat.gov.tr (erişim 01.11.2026)
- TİTCK, Tıbbi Cihazların ÜTS Tekil Hareket Bildirimlerine İlişkin Kılavuz (03.02.2022). www.titck.gov.tr (erişim 01.11.2026)
- 213 sayılı Vergi Usul Kanunu (m. 278, 278/A). www.mevzuat.gov.tr (erişim 01.11.2026)
- 3065 sayılı Katma Değer Vergisi Kanunu (m. 30/c). www.mevzuat.gov.tr (erişim 01.11.2026)
Bu rehber genel bilgilendirme amaçlıdır ve tavsiye niteliği taşımaz; 2026 mevzuatına göre hazırlanmıştır. İşletmenize özel kararlar için mali müşavirinize danışın. Gıda, tıbbi cihaz ve diğer ürünlere özel yükümlülükler için ilgili bakanlığın güncel mevzuatına bakın.
